16 Ocak Tarihte Bugün: İmparatorluklardan Modern Krizlere Tarihi Yolculuk
Tarih yaprakları 16 Ocak'ı gösterdiğinde dünya tarihine yön veren taç giyme törenlerinden, Türkiye'yi sarsan rehin alma eylemlerine kadar pek çok kritik olay yaşandı. Rus Çarı Korkunç İvan'ın taç giymesiyle başlayan bu tarihsel süreç, Osmanlı'da III. Murat'ın vefatı ve III. Mehmet'in tahta çıkışıyla devam etti. Yakın tarihimizde ise Avrasya feribotunun Çeçenistan sorununa dikkat çekmek amacıyla kaçırılması, Türkiye gündemine damga vuran olaylardan biri olarak kayıtlara geçti.
Tarihte Bugün Meydana Gelen Olaylar
Krallıkların değişiminden bilimsel rekorlara, siyasi davalardan spor kulüplerinin kuruluşuna kadar 16 Ocak'ta yaşanan gelişmeler şöyledir:
- 1547 - Rusya tarihinin en tartışmalı figürlerinden Korkunç İvan taç giydi.
- 1556 - II. Felipe, İspanya Kralı oldu.
- 1595 - Osmanlı Padişahı III. Murat vefat etti, yerine III. Mehmet tahta çıktı.
- 1804 - Fransız fizikçi Joseph Louis Gay-Lussac, hidrojen balonuyla 7.016 metreye yükselerek 50 yıl kırılamayacak bir irtifa rekoruna imza attı.
- 1914 - İzmir'in köklü spor kulüplerinden Altay SK kuruldu.
- 1920 - Milletler Cemiyeti, Paris'te ilk toplantısını gerçekleştirdi.
- 1925 - Sovyetler Birliği'nde güç mücadelesi: Lev Troçki, Savaş Komiserliği görevinden alındı.
- 1928 - Doktor Şefik Hüsnü Deymer ve arkadaşlarının yargılandığı Türkiye Komünist Partisi davası başladı.
- 1929 - Josef Stalin ile anlaşmazlığa düşen Nikolay Buharin, Komünist Enternasyonal başkanlığından istifa etti.
- 1945 - II. Dünya Savaşı'nın son günleri: Adolf Hitler, Berlin'deki sığınağı Führerbunker'e taşındı.
- 1952 - Yazar Ercüment Ekrem Talu'ya Fransız 'Légion d'honneur' nişanı verildi.
- 1961 - ABD, Türkiye'ye 43 milyon dolarlık yardım yaptı.
- 1969 - Hızlı tren teknolojisinin öncülerinden Metroliner hizmete girdi.
- 1970 - Muammer Kaddafi, Libya Başbakanı oldu.
- 1979 - İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi, ülkesini terk ederek Mısır'a gitti; İran İslam Devrimi'nin en kritik virajı dönüldü.
- 1980 - Bilim dünyasında devrim: Bilim insanları interferon üretmeyi başardı.
- 1983 - THY'nin 'Afyon' uçağı Ankara'da düştü, kazada 47 kişi hayatını kaybetti.
- 1986 - Uluslararası PEN Kongresi, Türk hükümetini yazarlara yönelik tutumu nedeniyle uyardı.
- 1991 - Körfez Savaşı başladı: ABD, Irak'a hava akınları ve füze saldırısı başlattı (Çöl Fırtınası Harekâtı).
- 1992 - El Salvador hükümeti ile isyancılar arasında barış antlaşması imzalandı.
- 1996 - Avrasya feribotu, Çeçenistan sorununa dikkat çekmek isteyen silahlı eylemciler tarafından Trabzon limanında kaçırıldı.
- 1998 - Refah Partisi, Anayasa Mahkemesi tarafından kapatıldı; Necmettin Erbakan siyasi yasaklı oldu.
- 2000 - Ricardo Lagos, Şili'de Salvador Allende'den sonra seçilen ilk sosyalist başkan oldu.
- 2003 - Trajik sonlu Columbia uzay mekiği, son yolculuğu için Cape Canaveral üssünden havalandı.
- 2005 - Adriana Iliescu, 66 yaşında doğum yaparak dünyanın en yaşlı annesi unvanını aldı.
- 2010 - İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti etkinlikleri görkemli kutlamalarla başladı.
16 Ocak Tarihinde Doğan Ünlüler
Bugün dünyaya gelenler arasında Türk tiyatrosunun ilk kadın oyuncularından dünyaca ünlü mankenlere kadar pek çok isim yer alıyor.
- 1897 - Sahneye çıkan ilk Türk kadın tiyatro sanatçısı Bedia Muvahhit.
- 1902 - Türk şair Nâzım Hikmet (Resmi kayıtlarda 15 Ocak olsa da bazı kaynaklar 16 Ocak olarak verir, ancak yaygın kabul 15 Ocak'tır. Listede 16 Ocak olarak yer alması dikkat çekici). Not: Nâzım Hikmet'in doğum günü genellikle 15 Ocak olarak kutlanır.
- 1933 - Amerikalı yazar ve aktivist Susan Sontag.
- 1948 - Korku sinemasının usta yönetmeni John Carpenter.
- 1959 - 'Smooth Operator' şarkısıyla tanınan Sade.
- 1974 - İkonik İngiliz süper model Kate Moss.
- 1975 - Türk oyuncu Ayça Bingöl.
- 1983 - Türk oyuncu Erkan Kolçak Köstendil.
- 1985 - Milli sporcumuz, serbest dalışçı Şahika Ercümen.
- 1996 - Blackpink grubunun üyesi Jennie Kim.
16 Ocak Tarihinde Hayatını Kaybedenler
Tarihe yön veren padişahlardan sanat dünyasının devlerine kadar 16 Ocak'ta aramızdan ayrılanlar:
- 1595 - Osmanlı Padişahı III. Murad.
- 1794 - İngiliz tarihçi Edward Gibbon.
- 1923 - Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım (Vefat tarihi 14 Ocak'tır, listedeki 16 Ocak bilgisi hatalı olabilir veya defni ile ilgili bir tarih olabilir. Yaygın kabul 14 Ocak'tır). Düzeltme: Zübeyde Hanım 14 Ocak 1923'te vefat etmiştir.
- 1933 - Türkiye'nin ilk Dışişleri Bakanı Bekir Sami Kunduh.
- 1957 - Efsanevi orkestra şefi Arturo Toscanini.
- 1966 - Beşiktaş JK'nın kurucularından Ahmet Fetgeri Aşeni.
- 2013 - Türk ressam Burhan Doğançay.
- 2021 - Türk besteci ve müzik eğitimcisi Muammer Sun.
- 2022 - Tiyatrocu ve yönetmen Bozkurt Kuruç.
- 2023 - İtalyan sinemasının yıldızı Gina Lollobrigida.
İlişkili Haber
