Avrupa Birliği büyükelçileri, ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupalı müttefiklerine yönelik yeni gümrük vergisi tehdidini görüşmek üzere bir araya geldi. Pazar günü sağlanan uzlaşmaya göre birlik, Trump'ı bu kararından vazgeçirmek için diplomatik çabaları artıracak ancak vergilerin yürürlüğe girmesi durumunda misilleme önlemlerini derhal devreye sokacak.
Trump, Cumartesi günü yaptığı açıklamada Danimarka, İsveç, Fransa, Almanya, Hollanda, Finlandiya, İngiltere ve Norveç'e yönelik gümrük vergilerini 1 Şubat'tan itibaren kademeli olarak artıracağını duyurdu. ABD Başkanı, bu uygulamanın Amerika Birleşik Devletleri'nin Grönland'ı satın almasına izin verilene kadar süreceğini belirtti. Büyük Avrupa devletleri bu adımı açık bir şantaj olarak nitelendirirken, liderlerin Perşembe günü Brüksel'de yapılacak acil zirvede seçenekleri tartışması bekleniyor.
93 Milyar Avroluk Paket Masaya Geliyor
Zirvede ele alınacak en güçlü seçeneklerden biri, ABD ithalatına yönelik 93 milyar avroluk (107,7 milyar dolar) gümrük vergisi paketinin devreye sokulması. Altı aydır askıda olan bu paketin 6 Şubat'ta otomatik olarak yürürlüğe girmesi gündemde. Masadaki diğer seçenek ise bugüne kadar hiç kullanılmamış olan Zorlamaya Karşı Enstrüman (ACI). Bu mekanizma, kamu ihalelerine erişimin sınırlandırılmasını, yatırımların engellenmesini veya ABD'nin blokla ticaret fazlası verdiği dijital hizmetler gibi alanlarda kısıtlamalar getirilmesini içeriyor.
Diplomatik kaynaklar, tarife paketinin ilk tepki olarak daha geniş bir destek bulduğunu, ACI mekanizması konusunda ise görüşlerin karmaşık olduğunu belirtiyor. Hedef alınan sekiz ülke, halihazırda yüzde 10 ve yüzde 15'lik ABD vergilerine tabi tutulmuş durumda. Bu ülkeler, Danimarka'nın geniş Kuzey Kutbu adasının geleceği konusundaki anlaşmazlık sürerken Grönland'a az sayıda askeri personel gönderdi.
Ticaret anlaşmaları askıya alınıyor
Hedefteki ülkeler yayımladıkları ortak bildiride, 'Tarife tehditleri transatlantik ilişkilere zarar veriyor ve tehlikeli bir sarmal yaratıyor' ifadesini kullandı. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Avrupa'dan gelen destek mesajlarından memnuniyet duyduğunu belirterek, 'Avrupa şantaja boyun eğmeyecek' dedi. Yaşanan bu gerilim küresel piyasalar üzerinde de baskı oluşturdu; avro ve sterlin dolar karşısında değer kaybederken piyasalarda dalgalanma beklentisi arttı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'a yakın kaynaklar, Fransa'nın ACI mekanizmasının devreye sokulması için bastırdığını belirtiyor. ABD Başkanı'na diğer liderlerden daha yakın duran İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise tarife tehdidini 'bir hata' olarak nitelendirdi ve Trump ile yaptığı görüşmede bu düşüncesini ilettiğini açıkladı. İngiltere Kültür Bakanı Lisa Nandy de 'Grönland konusundaki pozisyonumuz müzakere edilemez' diyerek net bir tavır sergiledi.
Dünya Kupası Boykotu Gündemde
Tarife tehditleri, ABD'nin Mayıs ayında İngiltere ve Temmuz ayında AB ile yaptığı ticaret anlaşmalarını da tehlikeye attı. Avrupa Parlamentosu'nun, ABD ile yürütülen ticaret anlaşması çalışmalarını askıya alması bekleniyor. Avrupa Halk Partisi Başkanı Manfred Weber, birçok AB ithalat vergisinin kaldırılmasına yönelik oylamanın şu an için mümkün olmadığını duyurdu.
Gerilimin boyutunu gösteren en çarpıcı öneri ise Almanya'dan geldi. Hristiyan Demokrat milletvekili Juergen Hardt, Trump'ı Grönland konusunda mantıklı düşünmeye davet etmek için son çare olarak, bu yıl ABD'nin ev sahipliği yapacağı Dünya Kupası'nın boykot edilebileceğini öne sürdü. Perşembe günü yapılacak zirve, transatlantik ilişkilerin geleceği açısından kritik bir dönüm noktası olacak.
