Amerika Birleşik Devletleri, Donald Trump yönetiminin küresel ısınmayla mücadele platformlarına yönelik sert tavrının bir sonucu olarak, Paris İklim Anlaşması'ndan resmen ikinci kez ayrıldı. Bu hamleyle ABD, küresel iklim diplomasisinin dışında kalarak İran, Libya ve Yemen ile birlikte anlaşmaya taraf olmayan dünyadaki tek ülke konumuna düştü. Uzmanlar, bu çekilmenin küresel iklim çabalarını durdurmayacağını ancak süreci önemli ölçüde karmaşıklaştıracağını belirtiyor.
Trump'ın göreve başladığı ilk gün destekçilerine bir stadyumda duyurduğu ayrılık kararı, yönetimin iç politikadaki iklim düzenlemelerine yönelik kapsamlı saldırısıyla eş zamanlı gerçekleşti. ABD yönetimi bu ay ayrıca, Paris Anlaşması'nın çatısını oluşturan BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nden de ayrılacağını duyurarak iklim yönetişiminden toptan bir geri çekilme sinyali verdi.
İlerici düşünce kuruluşu Politika Araştırmaları Enstitüsü'nden İklim Adaleti Proje Direktörü Basav Sen, durumu şu sözlerle özetledi: 'Sanki 'Bizden ne istediğiniz umurumuzda değil, kötü adam olacağız ve bize buna karşı çıkamazsınız, çünkü sizden tam olarak bunu beklemenizi söylemiştik' diyorlar.'
Reel Ekonomi Yeşile Dönüyor, Çin Liderliği Alıyor
ABD'nin iklim eyleminden geri çekilmesi, küresel emisyon azaltma çabalarını tamamen durdurmuş değil. Düşük karbonlu enerjiye yapılan yatırımlar, fosil yakıtlara yapılan harcamaları geride bırakıyor. Geçen yıl yeni enerji üretim kapasitesinin yüzde 90'ından fazlasını yenilenebilir enerji kaynakları oluşturdu ve dünyanın birçok yerinde bu kaynaklar artık en ucuz elektrik üretim yöntemi haline geldi.
Bu dönüşümde Çin giderek daha belirleyici bir rol oynuyor. Dünyanın en büyük kömür tüketicisi olmasına rağmen, Çin'in emisyonlarının geçen yıl zirve yaptığı düşünülüyor. Çinli elektrikli araç üreticisi BYD, satışlarda Tesla'yı geride bırakırken; Çinli firmalar dünya güneş panellerinin yüzde 80'inden fazlasını ve rüzgar türbinlerinin yaklaşık yüzde 70'ini üreterek temiz enerji tedarik zincirlerinde hakimiyet kurdu.
Domino Etkisi Riski: Diğer Ülkeler Ne Yapacak?
Uzmanlar, Trump'ın politikalarının ABD'yi küresel iklim çabalarının dışına itme ve diğer ülkelerdeki ivmeyi yavaşlatma riski taşıdığını belirtiyor. Eski iklim elçisi yardımcısı Sue Biniaz, 'Reel ekonomi yenilenebilir enerjiye yönelse de, siyasi sinyaller vermek ve ekonomiyi teşvik etmek için küresel bir rejime ihtiyaç var. Şimdi bu hırs geride kalacak' uyarısında bulundu.
ABD'nin 'görevden kaçması', özellikle Çin gibi ülkelerdeki fosil yakıt savunucularının elini güçlendiriyor. Johns Hopkins Üniversitesi'nden Profesör Jeremy Wallace, Beyaz Saray'da iklim yanlısı bir başkanın Çin'i daha iddialı hedeflere zorlayabileceğini, ancak mevcut durumun Çin'deki enerji dönüşümünü yavaşlatmak isteyenlere mazeret sunduğunu vurguladı. Nitekim İsrail'in de ABD'yi takip ederek anlaşmadan çekilmeyi değerlendirdiği bildiriliyor.
Finansman Krizi ve Artan Felaketler
ABD'nin ayrılması, sadece emisyon hedeflerini değil, aynı zamanda yoksul ülkelerin fosil yakıtlardan uzaklaşmasına yardımcı olacak küresel finansman çabalarını da baltalıyor. Dünyanın en zengin ülkesi olan ABD'nin denklemden çıkması, iklim finansmanı hedeflerini ulaşılmaz hale getirebilir.
Basav Sen, 'ABD'nin hiçbir şeyi finanse etmeyeceğini söylemesiyle, fosil yakıt üretimine ve ihracatına bağımlı düşük gelirli ülkelerin dönüşüm yapması çok daha zor olacak' dedi. Gezegen rekor sıcaklıklar ve iklim krizine bağlı artan ekonomik kayıplarla boğuşurken gelen bu karar, ABD'nin küresel politikalarda 'güvenilmez bir ortak' olduğu algısını pekiştiriyor.
