Uluslararası çevre koruma örgütü WWF, yayımladığı kapsamlı raporla 2025 yılında doğa koruma çalışmalarının bilançosunu gözler önüne serdi. Rapora göre küresel ekosistemde bazı türler yok oluşun eşiğine gelirken, yürütülen başarılı koruma projeleri sayesinde bazı canlı popülasyonlarında umut verici artışlar kaydedildi.
Dünya genelinde biyoçeşitliliğin korunması adına çalışmalar yürüten WWF (Doğal Hayatı Koruma Vakfı), 2025 yılının 'kazananları' ve 'kaybedenleri'ni belirlediği raporunu kamuoyuyla paylaştı. Verilere göre, özellikle geniş burunlu gergedanlar, Arktik fokları ve mercanlar bu yılın en büyük kayıplarını yaşayan türler arasında yer aldı. Küresel ısınma ve habitat kaybının yıkıcı etkileri, bu canlıların yaşam alanlarını her geçen gün daha da daraltıyor.
WWF Almanya Doğa Koruma Direktörü Kathrin Samson, yaşanan bu olumsuz tablonun temel nedenlerini; yaşam alanlarının yok edilmesi, kaçak avcılık, aşırı tüketim, istilacı türler, çevre kirliliği ve iklim krizi olarak sıraladı. Samson, krizin boyutlarına dikkat çekerken çözümün de yine insanoğlunun elinde olduğunu vurguladı. Raporda, insan kaynaklı bu tehditlerin minimize edilmesi durumunda doğal yaşamın kendini yenileme kapasitesine sahip olduğu belirtiliyor.
Okyanuslarda 'Sessiz Yangın' ve Kritik Düşüş
Raporun en dikkat çekici bölümlerinden biri, okyanus ekosistemine dair veriler oldu. Tropikal mercan resifleri, geçen yıl olduğu gibi bu yıl da 'kaybedenler' listesinde yer aldı. Uzmanlar, deniz suyu sıcaklıklarındaki artışın resiflerde yarattığı tahribatı 'deniz altındaki yangın' olarak tanımlıyor. Gerekli adımların atılmaması halinde birçok resifin kalıcı olarak yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Ayrıca okyanusların akciğeri sayılan ve dünya oksijeninin yarısını üreten fitoplankton miktarındaki büyük düşüş, denizlerdeki besin zincirinin temeline yönelik ciddi bir tehdit olarak öne çıkıyor.
Karasal yaşamda da durum pek farklı değil. Uluslararası Doğa Koruma Birliği'nin (IUCN) güncellediği Kırmızı Liste, kuş türleri için endişe verici bir tablo çizdi. Tüm kuş türlerinin yüzde 61'inin nüfusunda azalma görülürken, Almanya üzerinden güneye göç eden binlerce turna, patlak veren kuş gribi salgını nedeniyle telef oldu. Ayrıca geniş burunlu gergedanlar için 2025 yılı oldukça zorlu geçerken, yapılan araştırmalar bu türün nüfusunun yüzde 11 oranında azaldığını ortaya koydu.
Deniz Kaplumbağaları ve Yırtıcılar İçin Umut Veren Gelişme
Tüm bu olumsuzlukların aksine, 2025 yılı bazı türler için 'geri dönüş' yılı oldu. On yıllardır süren yoğun koruma çalışmaları meyvelerini vermeye başladı. Yeşil deniz kaplumbağaları, Kırmızı Liste'deki 'ciddi tehlikede' kategorisinden çıkarılarak 'tehlikede değil' statüsüne yükseldi. Bu türün popülasyonunun 1970'lerden bu yana yüzde 28 oranında artması, koruma çalışmalarının sürdürülebilirliği açısından büyük bir başarı olarak nitelendiriliyor.
Benzer bir başarı hikayesi de vaşaklar ve koalalar cephesinden geldi. Almanya'daki Thüringen Ormanı ve Kara Orman bölgelerinde doğaya salınan vaşakların ekosisteme uyum sağladığı ve üremeye başladığı tespit edildi. Avustralya'da ise yeni kurulan koala koruma alanları, kıtadaki koala nüfusunun düşüşünü tersine çevirme potansiyeli taşıyor. Ayrıca Nepal'deki kar leoparları, Moğolistan'daki sayga antilopları ile aşırı avlanma tehdidi altındaki köpek balıkları ve vatozlar, 2025'in kazananları arasında yer alarak doğaseverlere umut verdi.
DW
