Bulgaristan, 1 Ocak itibarıyla Avrupa Birliği'nin ortak para birimi Euro'yu resmen kullanmaya başlayacak. Yaklaşık 6,5 milyon nüfuslu ülke, Euro Bölgesi'ne katılan 21. üye olmaya hazırlanırken, bu geçiş süreci hem iç siyasetteki çalkantılar hem de dış kaynaklı dezenformasyon iddialarının gölgesinde gerçekleşiyor. Brüksel ve Sofya hattındaki politika yapıcılar, bu hamlenin AB'nin en yoksul ekonomisi olan Bulgaristan'a ivme kazandıracağını ve ülkenin Batı yanlısı rotasını sağlamlaştıracağını öngörüyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Euro sayesinde Bulgaristan'ın daha fazla ticaret, yatırım ve nitelikli istihdam imkanına kavuşacağını belirtti. Sofya'yı ziyaret eden Ekonomi Komiseri Valdis Dombrovskis ise Rusya-Ukrayna savaşı ve artan jeopolitik gerilimlere dikkat çekerek, bu adımın Avrupa birliği için kritik önem taşıdığını vurguladı. Dombrovskis, 'Bulgaristan dahil çoğu Avrupa ülkesi, bugünün dünyasını tek başına şekillendiremeyecek kadar küçük. AB'nin siyasi ve ekonomik yapılarına tam entegre olarak gerekli ağırlığı kazanabilirler' değerlendirmesinde bulundu.
Siyasi Kriz ve Toplumsal Bölünme
Ekonomik fayda beklentilerine rağmen Bulgar halkı bu konuda tam bir mutabakat sağlamış değil. Maliye Bakanlığı tarafından yapılan son anket, vatandaşların yüzde 51'inin tek para birimine geçişi desteklediğini, yüzde 45'inin ise buna karşı olduğunu ortaya koydu. Ülkedeki kutuplaşma, geçtiğimiz Haziran ayında Avrupa Komisyonu'nun onayı sonrası parlamentoda yaşanan arbede ile gün yüzüne çıkmıştı. Aşırı sağcı ve Rusya yanlısı olarak bilinen Yeniden Doğuş Partisi milletvekilleri kürsüyü işgal ederek kararı protesto etmişti.
Sofya merkezli piyasa ekonomisi enstitüsünden kıdemli araştırmacı Petar Ganev, Euro konusundaki bölünmenin daha geniş çaplı bir siyasi gerilimin yansıması olduğunu belirtti. Ganev, 'Bu şaşırtıcı değil. Ülke hayal edebileceğiniz hemen her konuda bölünmüş durumda. Siyasi istikrarsızlığın ardından kendimizi çok düşmanca bir siyasi ortamda bulduk' ifadelerini kullandı. Son dört yılda yedi kez genel seçime gidilmesi ve yolsuzluk iddiaları, hükümete olan güveni sarsarken siyasi iklimi de kutuplaştırdı.
Emeklilerde Gelecek Kaygısı Hakim
Siyasi tartışmaların Euro'ya geçişi engellemesi beklenmese de, halkın önemli bir bölümü geçiş sürecinde fiyatların artmasından endişe ediyor. Yaklaşık 1.100 sterlin (yaklaşık 45 bin TL) civarındaki ortalama aylık maaşla geçinen Bulgarlar için olası bir fiyat artışı ciddi bir risk oluşturuyor. Brüksel, enflasyonun artacağına dair bir kanıt bulunmadığını belirtse de, kırsal kesimde yaşayanlar ve yaşlı nüfus bu değişimden en çok korkan kesimler arasında yer alıyor.
Vidin şehrinde yaşayan emekli çift Nencho ve Maya Neshev, belirsizlikten duydukları kaygıyı dile getirdi. Maya Neshev, 'Emekli olduğum için endişeliyim. Stok yapmalı mıyım? Ocak ayında süreç nasıl işleyecek? Elimizdeki Leva'ları saklamak mı daha mantıklı? Çok fazla belirsizlik var' şeklinde konuştu. Hisarya kasabasından gıda mühendisi Elena Vasileva (26) ise 1881'den beri kullanılan Leva'nın terk edilmesinin bir kimlik kaybı olacağını savunarak, 'Paramızın üzerinde ülkemizin en parlak isimleri var. Bunu kaybetmek üzücü' yorumunu yaptı.
Rusya Etkisi ve Dezenformasyon İddiaları
Euro karşıtı kampanyalarıyla bilinen Yeniden Doğuş Partisi'nin danışmanı makro ekonomist Victor Papazov, Bulgaristan'ın Yunanistan tarzı bir krize sürüklendiğini iddia etti. Papazov, 'Aklı başında herkes Euro'ya geçişe karşı çıkar. Şimdi katılmak işleri daha kötü ve hızlı bir şekilde bozacak' görüşünü savundu. Parti lideri Kostadin Kostadinov da kur farkı nedeniyle halkın birikimlerinin eriyeceği yönünde iddialarda bulunmuştu.
Yapılan araştırmalar, Rusya bağlantılı sosyal medya ağlarının, Euro'ya olan desteği azaltmak amacıyla dezenformasyon yaydığını öne sürüyor. Ekonomi Komiseri Dombrovskis, Rusya'nın Avrupa'ya karşı hibrit bir savaş yürüttüğünün sır olmadığını belirterek, 'Bu bir provokasyon, sabotaj, hava sahası ihlali ve dezenformasyon yayma çabasıdır' dedi.
Tüm protestolara ve endişelere rağmen iyimserliğini koruyanlar da var. Sofyalı eczacı Maria Valentinova (35), Euro'nun uzun vadede ülke ekonomisine iyi geleceğini ve 6 yaşındaki oğlunun Euro Bölgesi'ne dahil bir ülkede büyümesinden memnun olduğunu ifade etti. 31 Ocak tarihine kadar ülkede hem Leva hem de Euro ile ödeme yapılabilecek, sonrasında ise sadece Euro geçerli olacak.
The Guardian
